Posts

ಬಾಲಕಾಂಡ - ಸರ್ಗ ೪

 ||ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ|| ಪ್ರಾಪ್ತರಾಜ್ಯಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ವಾಲ್ಮೀಕಿರ್ಭಗವಾನೃಷಿಃ | ಚಕಾರ ಚರಿತಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವಿಚಿತ್ರಪದಮಾತ್ಮವಾನ್  ||4.1|| ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ...... ಶಬ್ದಾರ್ಥ:  ಪ್ರಾಪ್ತರಾಜ್ಯಸ್ಯ=ರಾಜ್ಯವು ಸಿಕ್ಕ; ರಾಮಸ್ಯ=ರಾಮನ;  ವಾಲ್ಮೀಕಿಃ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿಃ=ಭಗವಾನ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ; ಚಕಾರ=ರಚಿಸಿದನು; ಚರಿತಂ=ಕತೆಯನ್ನು; ಕೃತ್ಸ್ನಂ=ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ; ವಿಚಿತ್ರಪದಮ್=ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ  ಅನುವಾದ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಸಂಪನ್ನನಾದ ಋಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪದ್ಯಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದನು.   ♦   ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶ್ಲೋಕನಾಮುಕ್ತವಾನೃಷಿಃ | ತಥಾ ಸರ್ಗಶತಾನ್ಪಂಚ ಷಟ್ಕಾಂಡಾನಿ ತಥೋತ್ತರಮ್  ||4.2|| ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ...... ಶಬ್ದಾರ್ಥ:   ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಾಣಿ=ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ; ಶ್ಲೋಕಾನಾಮ್=ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು; ಉಕ್ತವಾನ್=ಹೇಳಿದನು; ಋಷಿಃ=ಋಷಿ; ತಥಾ=ಹಾಗೆಯೇ; ಸರ್ಗಶತಾನ್ ಪಂಚ=ಐದುನೂರು ಸರ್ಗಗಳನ್ನು; ಷಟ್ಕಾಂಡಾನಿ=ಆರು ಕಾಂಡಗಳನ್ನು; ತಥಾ=ಹಾಗೆಯೇ; ಉತ್ತರಮ್=ಉತ್ತರಕಾಂಡವನ್ನು; ಅನುವಾದ:   .ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿಯು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು, ಅವುಗಳನ್ನು ಐದು ನೂರು ಸರ್ಗಗಳಾಗಿ  ಹಾಗೂ ಆರು ಕಾಂಡಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿ...

ಬಾಲಕಾಂಡ - ಸರ್ಗ ೩

ರಾಮಾಯಣದ ಈ ೩ನೇ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ರಚನೆಯ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಯೋಜಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇಡೀ ಕಾವ್ಯದ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ♦ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಸ್ತು ಸಮಗ್ರಂ ತದ್ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್| ವ್ಯಕ್ತಮನ್ವೇಷತೇ ಭೂಯೋ ಯದ್ವೃತ್ತಂ ಧೀಮತಃ ||3.1|| ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ...... ಶಬ್ದಾರ್ಥ: ಶ್ರುತ್ವಾ=ಕೇಳಿ; ವಸ್ತು ಸಮಗ್ರಂ=ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು; ತತ್=ಅದು; ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ =ಧರ್ಮಾತ್ಮನು; ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್=ಧರ್ಮಸಂಹಿತವಾದ; ವ್ಯಕ್ತಮ್=ತಿಳಿದಿದ್ದನ್ನು; ಅನ್ವೇಷತೇ=ಹುಡುಕುತ್ತ; ಭೂಯಃ=ಆದನು; ಯತ್=ಯಾವುದು; ವೃತ್ತಂ=ನಡೆದಿರುವದನ್ನು; ಧೀಮತಃ=ಜ್ಞಾನಿಯು ಅನುವಾದ: ನಾರದ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸತ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶುಭದಾಯಕ ರಾಮಾಯಣದ ಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆ ಸದ್ಗುಣಶೀಲ ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಆ ಕುಶಲ ರಾಮನ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ♦ ಉಪಸ್ವೃಶ್ಯೋದಕಂ ಸಮ್ಯಙ್ಮುನಿಃ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಕೃತಾಂಜಲಿಃ| ಪ್ರಾಚೀನಾಗ್ರೇಷು ದರ್ಭೇಷು ಧರ್ಮೇಣಾನ್ವೇಷತೇ ಗತಿಮ್ ||3.2|| ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ...... ಶಬ್ದಾರ್ಥ: ಉಪಸ್ಪೃಶ್ಯ=ಮುಟ್ಟಿ, ಆಚಮನ ಮಾಡಿ; ಉದಕಂ=ನೀರನ್ನು; ಸಮ್ಯಕ್=ಚೆನ್ನಾಗಿ; ಮುನಿಃ=ಮುನಿಯು; ಸ್ಥಿತ್ವಾ =ನಿಂತು; ಕೃತಾಂಜಲಿಃ=ಕೈ ಮುಗಿದು; ಪ್ರಾಚೀನಾಗ್ರೇಷು=ಪೂರ...

ಬಾಲಕಾಂಡ - ಸರ್ಗ ೨

Image
  ನಾರದಸ್ಯ ತು ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯ ವಿಶಾರದಃ  |  ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹಶಿಷ್ಯೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ||2.1|| ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ...... ಅನ್ವಯ : ನಾರದಸ್ಯ ತು ತತ್ ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ  ವಾಕ್ಯವಿಶಾರದಃ ಮಹಾಮುನಿಃ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹಶಿಷ್ಯಃ ಪೂಜಯಾಮಾಸ. ಶಬ್ದಾರ್ಥ : ನಾರದಸ್ಯ=ನಾರದನ; ತು=ಆದರೆ; ತತ್ = ಆ; ವಾಕ್ಯಂ=ವಾಕ್ಯವನ್ನು; ಶ್ರುತ್ವಾ=ಕೇಳಿ;  ವಾಕ್ಯವಿಶಾರದಃ=ವಾಕ್ಯನಿಪುಣನು; ಮಹಾಮುನಿಃ=ಮಹಾಮುನಿಯು; ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ=ಧರ್ಮಾತ್ಮನು; ಸಹಶಿಷ್ಯಃ=ಶಿಷ್ಯರ ಜೊತೆ; ಪೂಜಯಾಮಾಸ=ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದನು ಅನುವಾದ :  ನಾರದನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಾಕ್ಯವಿಶಾರದ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ♦ ♦ ಯಥಾವತ್ಪೂಜಿತಸ್ತೇನ ದೇವರ್ಷಿರ್ನಾರದಸ್ತಥಾ| ಅಪೃಚ್ಛ್ಯೈವಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಸ ಜಗಾಮ ವಿಯಾಸಮ್||2.2|| ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ...... ಅನ್ವಯ: ತೇನ ಯಥಾವತ್ ಪೂಜಿತಃ ದೇವರ್ಷಿಃ ನಾರದಃ ತದಾ ಅಪೃಚ್ಛ ಏವ ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಸಃ ವಿಯಾಸಮ್ ಜಗಾಮ. ಶಬ್ದಾರ್ಥ: ತೇನ=ಅವನಿಂದ; ಯಥಾವತ್=ಯಥಾವತ್; ಪೂಜಿತಃ=ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು; ದೇವರ್ಷಿಃ=ದೇವರ್ಷಿ; ನಾರದಃ =ನಾರದನು; ತದಾ=ಆಗ; ಅಪೃಚ್ಛಏವ=ಕೇಳಿಯೇ; ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ=ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದು; ಸಃ=ಅವನು; ವಿಯಾಸಮ್=ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ; ಜಗಾಮ=ಹೋದನು ಅನುವಾದ: ಆಗ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ವಾಲ್ಮೀಕಿಯಿಂದ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ...

ಬಾಲಕಾಂಡ - ಸರ್ಗ ೧

Image
ವಾಲ್ಮೀಕಿ ವಿರಚಿತ ರಾಮಯಾಣದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಥ ಆದಷ್ಟು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಕೃತಿಗಳ ನಂತರ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಲಭ ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾಷೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ.  ಬಾಲಕಾಂಡದ ಈ ಮೊದಲನೆಯ ಸರ್ಗವನ್ನು 'ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರಾಮಾಯಣ' ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾರದ ಋಷಿಯು ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ರಾಮಾಯಣದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ "ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ನಾರದನು ರಾಮನೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ನಂತರ ರಾಮನ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.   ಬಾಲಕಾಂಡ - ಸರ್ಗ ೧    ತಪಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ನಿರತಂ ತಪಸ್ವೀ ವಾಗ್ವಿದಾಂ ವರಂ ನಾರದಂ ಪರಿಪ್ರಪಚ್ಛ ವಾಲ್ಮೀಕಿರ್ಮುನಿಪುಂಗವಂ||1.1|| ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ......  ಅನ್ವಯ: ತಪಸ್ವೀ ವಾಲ್ಮೀಕಿಃ ತಪಃ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ನಿರತಂ ವಾಗ್ವಿದಂ ವರಂ ಮುನಿಪುಂಗವಂ ನಾರದಂ ಪರಿಪ್ರಪಚ್ಛ. ಶಬ್ದಾರ್ಥ: ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ನಿರತಂ=ಸ್ವ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ; ವರಂ=ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನನ್ನು;ನಾರದಂ=ನಾರದನನ್ನು; ಪರಿಪ್ರಪಚ್ಛ=ಕೇಳಿದನು; ಮುನಿಪುಂಗವಂ=ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಅನುವಾದ: ತಪಸ್ವಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯು ತಪ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಮುನಿಪುಂಗವನಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ♦ ಕೋऽನ್ವಸ್ಮನ್ಸಾಂಪ್ರತಂ ಲೋಕೇ ಗುಣವಾನ್ ಕಶ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್| ಧರ್ಮಜ್ಞಶ್ಚ ಕೃ...